Balkan Turu Rotası: Saraybosna'dan Kotor'a

Balkanlar, Türkiye'den gelen gezginlere hem tanıdık hem de şaşırtıcı gelen bir coğrafya. Osmanlı döneminden kalma çarşılar, camiler ve köprüler bir yanda; Adriyatik kıyısındaki Venedik izleri, dağların arasına sıkışmış körfezler diğer yanda. Bu yazıda Bosna-Hersek'ten Karadağ'a uzanan, en çok tercih edilen rotayı durak durak anlatıyoruz.

1. Durak: Saraybosna

Rotanın başlangıcı genellikle Saraybosna. Şehrin kalbi, 15. yüzyılda kurulan Başçarşı. Bakırcılar Sokağı'nda (Kazandžiluk) hâlâ bakır işleyen ustalar var; meydanın ortasındaki ahşap Sebil ise şehrin simgesi. Birkaç adım ötedeki Gazi Hüsrev Bey Camii, 1531'de tamamlanan ve Mimar Acem Esir Ali'ye atfedilen yapısıyla Balkanların en önemli Osmanlı camilerinden biri.

Miljacka Nehri üzerindeki Latin Köprüsü'nün hemen yanı, 28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand'ın öldürüldüğü yer; bu suikast Birinci Dünya Savaşı'nın fitilini ateşledi. Daha yakın tarihe ilgi duyanlar, 1992-1995 kuşatması sırasında şehri dış dünyaya bağlayan Umut Tüneli'ni (Tunel spasa) ziyaret edebilir. Akşam yemeğinde Bosna köftesi ćevapi ve kat kat açılan Boşnak böreği denemeden ayrılmayın.

2. Durak: Mostar

Saraybosna'dan güneye, Neretva vadisi boyunca yaklaşık iki buçuk saat süren yol Balkanların en güzel manzaralı güzergâhlarından biri. Mostar'ın simgesi, 1566'da Mimar Hayreddin tarafından tamamlanan Stari Most, yani Eski Köprü. Köprü 1993'te savaş sırasında yıkıldı, özgün tekniklerle yeniden inşa edilerek 2004'te açıldı ve 2005'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.

Yaz aylarında köprüden yirmi metreyi aşkın yükseklikten nehre atlayan dalgıçları izlemek Mostar'ın geleneklerinden. Köprünün iki yakasındaki Kujundžiluk çarşısı hediyelik eşya ve bakır işleriyle dolu. Mostar'a yakın iki durak da rotaya kolayca eklenebiliyor: Buna Nehri'nin kaynağında, kayalığın dibine kurulmuş Blagaj Tekkesi ve tepe yamacına basamak basamak kurulmuş Osmanlı kasabası Počitelj.

3. Durak: Kotor Körfezi

Mostar'dan Trebinje üzerinden Karadağ'a geçen yol yaklaşık dört saat sürüyor. Kotor, dik dağların denize indiği körfezin en iç noktasında kurulmuş, surlarla çevrili bir Orta Çağ kenti. Venedik döneminden kalma sur sistemi ve eski şehir UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde. Dar sokaklarda Aziz Tryphon Katedrali'ni ve küçük meydanları gezdikten sonra, kondisyonunuza güveniyorsanız surlar boyunca San Giovanni Kalesi'ne tırmanabilirsiniz. Yaklaşık 1.350 basamaklık çıkış bir saat kadar sürüyor; yukarıdan körfez manzarası emeğe değiyor. Sıcak aylarda tırmanışı sabah erken saatlere planlayın.

Kotor'a 15 dakika uzaklıktaki Perast, körfezin ortasındaki iki küçük adacığıyla tanınıyor. Bunlardan biri olan Gospa od Škrpjela (Kayalıklar Meryem Ana) adasına kısa bir tekne yolculuğuyla gidilebiliyor.

4. Durak: Budva

Kotor'dan sonra rota genellikle kıyı boyunca Budva'ya uzanıyor. Budva'nın eski şehri küçük ama derli toplu; çevresindeki plajlar yaz aylarında Karadağ'ın en hareketli bölgesi. Budva'ya yakın Sveti Stefan adacığı, karayla ince bir kum şeridiyle bağlanan görüntüsüyle Adriyatik'in en çok fotoğraflanan yerlerinden biri.

Rotayı uzatmak isteyenler için

Bir haftadan uzun turlar bu çekirdek rotaya genellikle Kosova, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk'u ekliyor. Kosova'da Osmanlı mimarisinin en iyi korunduğu kasabalardan Prizren, Şadırvan Meydanı ve Sinan Paşa Camii'yle öne çıkıyor. Kuzey Makedonya'daki Ohri, aynı adlı gölün kıyısına kurulmuş kiliseleri ve eski şehriyle UNESCO listesinde. Arnavutluk'un başkenti Tiran ise son yıllarda renkli binaları ve canlı kafe kültürüyle bölgenin en hızlı değişen şehirlerinden biri. Bu tür uzun rotalarda kara yolculukları günde 3-5 saati bulabildiği için programın hangi günlerinin yolda geçtiğine dikkat edin.

Balkan sofrasında neler var?

Balkan mutfağı Türk damak tadına oldukça yakın. Bosna'da ćevapi somun ekmeğinde, soğan ve kaymak benzeri kajmakla servis ediliyor; ıspanaklı, peynirli ya da patatesli börekler (zeljanica, sirnica, krompiruša) her fırında bulunuyor. Karadağ kıyısında menüler deniz ürünlerine dönüyor; ızgara balık ve midye yaygın. Kahve, Türk kahvesine çok benzeyen Boşnak kahvesi olarak bakır cezvede ve lokumla geliyor.

Vize durumu

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları turistik amaçlı kısa kalışlarda Bosna-Hersek, Karadağ, Sırbistan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk'a vizesiz girebiliyor. Bu nedenle bu rota, vize süreciyle uğraşmadan Avrupa'ya yakın bir deneyim isteyenlere uygun. Dikkat edilmesi gereken nokta Hırvatistan: Hırvatistan 2023'ten beri Schengen bölgesinde ve Dubrovnik'i ya da Hırvat kıyısını içeren rotalar Schengen vizesi gerektiriyor. Pasaportunuzun dönüş tarihinden itibaren en az birkaç ay geçerli olması gerekiyor; kurallar değişebileceği için yola çıkmadan önce Dışişleri Bakanlığı'nın güncel bilgisini kontrol etmenizi öneririz.

Para birimi ve pratik bilgiler

• Bosna-Hersek'te para birimi konvertibl mark (BAM). Euro pek çok yerde kabul ediliyor ama para üstü genellikle mark olarak veriliyor.
• Karadağ, AB üyesi olmamasına rağmen euro kullanıyor.
• Kartla ödeme şehir merkezlerinde yaygın; köy ve kasabalarda nakit bulundurmak gerekiyor.
• Eski şehirlerin sokakları taş döşeli ve yokuşlu, rahat ayakkabı şart.

Ne zaman gidilmeli?

Bu rota için en dengeli dönemler Mayıs-Haziran ile Eylül-Ekim. Temmuz ve Ağustos'ta kıyı kasabaları çok kalabalık ve sıcak oluyor, kış aylarında ise dağ yolları zaman zaman kar nedeniyle uzayabiliyor. Buna karşın kışın Saraybosna'nın karlı çarşısının kendine özgü bir havası var.

Rotayı kendiniz planlamak yerine ulaşımı, otelleri ve rehberliği hazır bir paket olarak almak isterseniz, Tatilos'ta Kosovalı Büyük Balkanlar Turu gibi farklı uzunluklarda Balkan turlarını inceleyebilirsiniz.